Integraal omgevingsrecht.

Integraal omgevingsrecht

In dit juridisch blog over integraal omgevingsrecht, behandel ik de definitie, de geschiedenis en de kenmerken van integraal omgevingsrecht, zodat u beter inzicht krijgt in dit begrip.

Definities

Om integraal omgevingsrecht te kunnen begrijpen, is het belangrijk de definities van integraal en omgevingsrecht te kennen. Integraal betekent volgens de encyclopedieën: allesomvattend. Omgevingsrecht is het recht dat geldt voor de fysieke leefomgeving. Het begrip wordt in de wetgeving zelf echter niet gedefinieerd. Een mogelijke verklaring daarvoor is het feit dat het omgevingsrecht een betrekkelijk nieuwe naam is voor een rechtssysteem dat sinds de late middeleeuwen bestaat.

Toch trad al op 1 oktober 2010 de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in werking, maar ook die wet geeft geen definitie. In de Woningwet uit 1901 werd het begrip woning trouwens ook niet gedefinieerd. Het is dus de hoogste tijd om een en ander eens goed uit te diepen.

Geschiedenis van het omgevingsrecht

Omdat er geen duidelijke definitie bestaat van omgevingsrecht, kijken we naar de geschiedenis van het omgevingsrecht.

De geschiedenis van integraal omgevingsrecht
Geschiedenis van integraal omgevingsrecht vanaf de 16e eeuw.

Vanaf de 16e eeuw nemen steden ter voorkoming van brand regels voor de bouw van huizen en het onderhoud daarvan op in hun stadskeuren, het handvest waardoor in de middeleeuwen aan de jonge steden of nederzettingen stadsrecht werd toegekend. Door de tijd heen zijn dit de gemeentelijke bouwverordeningen geworden, die nu nog bestaan.

In 1901 is de Woningwet voornamelijk bedoeld om de volksgezondheid te bevorderen door verbetering van woonomstandigheden. Vanaf 1930 ontstaat planologie in de vorm van gemeentelijke Uitbreidingsplannen, d.w.z. dat er eerst goed vooruit wordt gekeken en gepland en daarna pas wordt gebouwd.

Vanaf 1945 wordt het omgevingsrecht beheerst door wederopbouw en actieve volkshuisvesting. De Wederopbouwwet geldt zelfs tot 1962.

In 1965 treedt de Wet op de Ruimtelijk Ordening (WRO) in werking. De volkshuisvesting in de Woningwet wordt langzamerhand gescheiden van de stedenbouw en de planologie in de WRO. De gemeenten krijgen een krachtig planningsinstrument: het bestemmingsplan. Dit is een gemeentelijke verordening waarin de bouwmogelijkheden op en het gebruik van alle gronden binnen een gemeente, kortom: de bestemmingen, ongeacht de eigendom daarvan, tot in detail beschreven worden.

Vanaf 1980 wordt sectorale wetgeving de mode. Dit is wetgeving die speciaal geschreven is voor een onderwerp of sector dat van belang is voor de omgeving. Voorbeelden hiervan zijn de Wet bodembescherming, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en de Wet inzake de luchtverontreiniging. In totaal bevat het omgevingsrecht nu circa 26 wetten en 240 op die wetten gebaseerde regelingen. Men spreekt van een ‘juridische lappendeken’. Anno nu bestaat de ontwikkeling om alle omgevingsrecht te bundelen en te integreren in één wet: de Omgevingswet.

Omgevingsrecht draait om onze fysieke leefomgeving

Het kenmerk van omgevingsrecht is dat het draait om onze leefomgeving. De nieuwe Omgevingswet, die naar verwachting in 2019 van kracht zal worden, noemt dit de fysieke leefomgeving, die in ieder geval omvat: bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed. Het gaat hier te ver om alle begrippen te behandelen – zie daarvoor mijn blog ‘Omgevingswet’ – maar de bedoeling is duidelijk: één wet voor alle sectoren en aspecten van onze fysieke en tastbare leefomgeving, kortom een integrale, allesomvattende wet.

Integrale wet vraagt om integraal advies

Het is vooruitlopend op deze ontwikkeling dat ik mijn adviesbureau integraal heb genoemd. Ik wil adviseren en rechtsbijstand verlenen op elk gebied van het omgevingsrecht. Bovendien wil ik dat doen in de vorm van een integrale aanpak. Daaronder versta ik de samenwerking met andere deskundigen die specialistische kennis hebben van de oude sectoren. Dat is de essentie van integraal omgevingsrecht en integraal adviseren.

Integraal omgevingsrecht.